4 nov. 2011

Leef nu zoals je later wilt leven (VOKO deel 2)

2. “Leef nu zoals je later wilt leven”- Over de VersVOKO Groningen

Een VersVOKO is een groep consumenten die gezamenlijk verse producten inkoopt bij een boer of producent in de buurt. De VersVOKO in Groningen bestaat sinds afgelopen zomer en is opgezet door oud-Keerkringlid Jasmijn Berg en Meike Vierstra. Begin dit jaar kwamen Meike en Jasmijn elkaar tegen in de 'gewone' VOKO aan de Grote Leliestraat. Jasmijn wilde wel iets meer doen in de lijn van Transition Town (TT), de beweging die anticipeert op mogelijke olietekorten in de toekomst door zoveel mogelijk zelfvoorzienend en zonder olie te leven. Meike, die bij de organisatie A SEED werkt, had meteen een idee. “Laten we met mijn bakfiets ergens in de buurt biologische groenten gaan kopen voor de VOKO” stelde ze voor. Meike was door haar werk op de hoogte van de initiatieven in diverse plaatsen in Nederland om VersVOKO's op te richten, in navolging van de Vlaamse Voedselteams. Zo ontstond de VersVOKO van Groningen.

De organisatie achter de VersVOKO's in Nederland en de VoedselTeams in Vlaanderen is A SEED. A SEED is een internationale organisatie die de activiteiten van jongerenorganisaties op het gebied van milieu en sociale gerechtigheid coördineert. Als al die organisaties bijelkaar de voedingsbodem zijn, dan is A SEED het zaadje waaruit een plant is gegroeid die met zijn wortelstelsel alles bijelkaar houdt en met elkaar verbindt, en die de problemen op het gebied van milieu en maatschappij structureel wil aanpakken. A SEED staat voor (in het Nederlands): Actie voor Solidariteit, Gelijkheid, Milieu en Diversiteit. De organisatie werd in 1991 opgericht door jongeren, in reactie op de milieutop van de VN in Rio de Janeiro. A SEED voert aan de ene kant campagnes tegen multinationals en hun macht en invloed. Aan de andere kant worden duurzame alternatieven gepromoot. De Europese afdeling van A SEED zit in Amsterdam, er werken acht mensen. Op dit moment is A SEED vooral gefocust op de wereldwijde voedselproblematiek, zoals bijvoorbeeld genetische manipulatie, (soja)monoculturen, vleesconsumptie en de machtsconcentraties van multinationals. De VersVOKO is een klein, lokaal initiatief dat de macht van de supermarkten, dus van de multinationals, doorbreekt. Met elke VersVOKO wordt de consumptie van lokale verse producten vergroot en de sociale landbouw gestimuleerd. Op de website van A SEED staat alle informatie die je nodig hebt om zelf, in je eigen buurt, een VersVOKO te beginnen.

Deze zomer ging de VersVOKO Groningen van start met het leveren van groente en fruit. In de toekomst is het mogelijk dat er ook brood, eieren, honing of non-foodprodukten bij komen. De enige twee criteria voor de VersVOKO zijn dat alles lokaal en duurzaam geproduceerd moet zijn, met het accent op lokaal. Jasmijn en Meike zijn zelf veganist, maar staan open voor niet-veganistische initiatieven: “De leden bepalen wat het aanbod van de VersVOKO is”.

Meike en Jasmijn hadden ook een moestuin kunnen beginnen. Maar volgens Jasmijn is de drempel om zelf een moestuin te beginnen veel hoger dan om groenten uit de buurt te regelen. “Je moet een tuin hebben, je moet er tijd insteken en je moet ook wel een beetje van tuinieren houden. Die boeren, die zijn er tóch al en die hebben mensen nodig die het afnemen. En zij kúnnen het ook”. De VersVOKO Groningen is min of meer vanuit de gewone VOKO ontstaan, en niet vanuit een TT-afdeling, zoals in sommige andere plaatsen in Nederland gebeurt. Al zijn in Groningen wel veel TT-leden lid van de VersVOKO en is de VersVOKO Groningen op die manier, informeel, een onderdeel van de TT-afdeling Groningen.

In vergelijking met de biologische groente- en fruitpakketten van de natuurvoedingswinkel heeft de VersVOKO een aantal voordelen. De leden van de VersVOKO kunnen tot zondagavond hun bestelling doormailen. Ze kunnen dus zelf kiezen wat ze willen hebben en hoeveel. Twee dagen later staat hun bestelling klaar in Beijum of in de VOKO aan de Grote Leliestraat. De leden zijn ook niet verplicht om elke week af te nemen, wat handig is als je bijvoorbeeld met vakantie gaat. Bovendien zijn de producten van de VersVOKO goedkoper en vaak veel verser. Je weet van de groente en het fruit van de VersVOKO dat het uit de buurt komt en dat er geen verpakkingsmateriaal en weinig transport aan te pas is gekomen.

Wie in Nederland in de supermarktvoedingsketen wil werken, moet zich specialiseren in een klein onderdeel van de keten en daar eerst de nodige opleidingen voor doen. Je leert dan alles over bijvoorbeeld voedsel vervoeren, bewerken, verpakken, bewaren, verkopen of keuren. Voor elk onderdeel moet je eerst heel veel kennis en ervaring opdoen. Elk onderdeel van de keten verdient aan het voedsel, zodat de boer maar heel weinig geld krijgt en de consument een hoge prijs betaalt. Meike en Jasmijn zijn “gewoon maar ergens begonnen”. “Vanuit idealisme” zegt Jasmijn, “ik denk dat we daar ook heel ver mee kunnen komen”. Al zorgde de website van A SEED natuurlijk wel voor de nodige basiskennis. Jasmijn kende van de veganistische potlucks in Beijum boer Bosma uit Zuidwolde. Een keer per maand brengt boer Bosma groente naar de potluck. Jasmijn: “Het is een beetje een zwijgzame man, echt een Groninger. Maar hij zei direct: “Dat is goed”. En hij bood aan om het te komen brengen”. Later kwam de Keukentuin uit Zuidbroek er ook nog bij. Het was alleen wel een tegenvaller dat de bakfiets van Meike veel te klein was en de fietsafstanden te groot. Nu wordt alles met de auto gehaald of gebracht.

Het belangrijkste criterium voor de produkten van de VersVOKO is de regio. Boer Bosma zit bijvoorbeeld wel in Zuidwolde, dus dicht bij de stad, maar hij heeft geen officieel EKO-keurmerk. “Als de boer zegt dat het verantwoord is, dan gaan wij er van uit dat dat zo is” zegt Jasmijn. Het EKO-keurmerk is bij de VersVOKO vervangen door vertrouwen. Het gaat om de vertrouwensband tussen consument en producent, om beter contact 'tussen buur en boer'. Bovendien gaat het om 'eerlijke' handel: Er is geen tussenhandel, de boer krijgt een 'eerlijke' prijs. De Keukentuin in Zuidbroek heeft wel een officieel EKO-keurmerk. Alleen moet voor dat keurmerk betaald worden, door de teler én door de consument. Dus door een EKO-keurmerk wordt de prijs hoger en verdient een boer minder. Voor de veganisten Jasmijn en Meike speelt dan ook nog mee dat ze liever niet kopen van een bedrijf met ook veeteelt: “We willen liever een boer die geen dieren heeft. Want anders zouden we indirect meewerken aan de vee-industrie”. Maar het belangrijkste is dat alles lokaal geproduceerd moet zijn, op een afstand van hooguit een half uurtje met de auto van de stad Groningen.

Naast telers moesten er ook afnemers gevonden worden. Jasmijn begon leden te werven op de veganistische potlucks in Beijum. Er kwam een website en een Facebookpagina. Een journaliste van het Dagblad van het Noorden ontdekte op die manier de VersVOKO en schreef er een artikel over*. Een dag later begon het Noorderzonfestival en mocht Jasmijn in het TT-kraampje reclame maken voor de VersVOKO – in een wortelpak: “Ze dachten dat ik een kabouter was!”. Dat leverde meteen meer dan zeventig (!) nieuwe leden op. Ook wordt er ondertussen druk geflyerd en worden overal postertjes opgehangen. Via mond-tot-mondreclame, de gewone VOKO, de sociale netwerken en internet druppelen steeds meer leden binnen. Op papier zijn er nu rond de honderd leden waarvan er per week ongeveer vijftien mensen iets bestellen. De VersVOKO-leden vormen een diverse groep. “Ze zijn idealistisch, bewust en over het algemeen redelijk hoog opgeleid” zegt Jasmijn. Volgens haar zijn haast alle leeftijdsgroepen wel vertegenwoordigd, al zijn er voor haar gevoel toch iets meer vrouwen en dertigers.

Maar hoe gaat het straks met het fruitaanbod? In de winter groeit in Nederland immers geen fruit. De Nederlandse appels die dan in de supermarkt liggen, komen uit grote koelsystemen die de appels vers houden. Verder ligt in de supermarkt fruit uit warme landen dat vaak ook nog eens wordt ingevlogen. Kiest de VersVOKO dan voor opgeslagen en gekoeld Nederlands fruit van buiten de regio? Of moeten de VersVOKO-leden dan toch naar de (super)markt voor hun fruit? Of moeten ze misschien gewoon maar heel duurzaam overschakelen op gedroogd en ingemaakt fruit en jam? Jasmijn en Meike weten dat nog niet. Al benadrukt Jasmijn dat het niet de bedoeling is dat de leden via de leveranciers van de VersVOKO producten gaan kopen van buiten de regio: “Nee, dat is niet de bedoeling. Het gaat bij de VersVOKO echt om lokale producten. Wij gaan geen fruit naar Groningen vervoeren dat elders is ingekocht. Dan moeten mensen zelf maar naar de markt gaan. Daar zijn wij niet voor”.

Net als bij de 'gewone' VOKO in Groningen berekent de VersVOKO tien procent marge. Dat is de zogenaamde 'solidariteitsmarge' die bedoeld is om de organisatie draaiende te houden. Wat overblijft nadat alle kosten zijn betaald, gaat naar een goed doel. Ondanks deze marge zijn de prijzen dan nog steeds veel lager dan die van de natuurvoedingswinkels, die een marge van boven de dertig procent berekenen. De VersVOKO kan met die tien procent nu alleen nog maar net de benzinekosten van de chauffeurs vergoeden. Daarom is het belangrijk dat er meer mensen lid worden van de VersVOKO en dat die leden elke week bestellen. De eerste opstartkosten van de VersVOKO zijn voor een heel klein deel betaald door A SEED. De rest hebben Jasmijn en Meike allemaal uit eigen zak betaald.

De belangrijkste motivatie voor Jasmijn om dit allemaal te doen is haar wens om af te kicken van de aardolie: “Alles waarmee je in aanraking komt in deze maatschappij wordt gemaakt van of met behulp van olie. Ons motto is: Leef nu zoals je later wilt leven”. Maar veel onderdelen van de VersVOKO draaien nu ook nog op olie: de communicatie, de bestellingen en het betalen via internet, het vervoeren van de producten met de auto. De organisatie van de VersVOKO neemt bovendien erg veel tijd in beslag. De enige oplossing is dat meer mensen hun schouders eronder zetten en dat alles nog lokaler en kleinschaliger wordt; dat er in een cirkel rond de stad en in de stad zelf weer kleine boeren, telers en tuinders komen zoals die er vijftig jaar geleden ook waren. Dankzij de VersVOKO zijn er op dit moment meer mensen in de stad die voedsel uit de buurt eten in plaats van voedsel uit de supermarkt. “Ik geloof echt in dit proces” zegt Jasmijn. Dit is de kiemkracht waar A SEED voor staat: het geloof dat we met z'n allen iets moois van deze wereld kunnen maken. De VersVOKO's zijn als kleine muisjes die steentjes gooien naar de olifant in de hoop dat die een andere kant op loopt. Hoe meer VersVOKO's er zijn, hoe meer steentjes er worden gegooid en hoe groter de kans is dat supermarktketens rekening gaan houden met de boeren, de consumenten en de planeet. David won uiteindelijk ook van Goliath.

* Dagblad van het Noorden, 17 augustus 2011

-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-

Meer informatie over de VersVOKO:

* Versvoko.nl (algemeen) en www.facebook.com/versvokogroningen (Facebookpagina van de VersVOKO van Groningen)
* www.aseed.net: doorklikken naar VersVOKO's
* artikel in het Dagblad van het Noorden (met een mooie foto van Jasmijn): www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=DVHN-20110817-GN01028002&vw=org&lm=versvoko%2CDVHN

Groningen, oktober 2011

Renneke Bakker voor de Keerant, het blad van de LETSorganisatie de Keerkring Groningen

Zie ook:
1. Hoe het eind van de geschiedenis het begin van de VOKO Groningen werd
3. Uitwisselingsdag VersVOKO'S zaterdag 8 oktober 2011

Labels

A28 (1) aardbeving (2) aardhonden (1) ADHD (1) afschieten (1) afval (1) akkerrandenbeheer (2) alternatief (2) bedrijventerrein (1) beleid (3) besluitvorming (1) bever (2) beverrat (1) bijensterfte (1) bio-industrie (4) biochar (1) biodiversiteit (1) biomassavergisting (1) Blauwestad (3) bomenkap (1) bouw (1) bouwblokken (1) braakligging (1) bus (1) bussen (1) catering (1) CCS (1) chantage (1) chinchilla (1) CO2 (4) COS (1) cursus (1) demagogie (1) dichters (1) diefstal (1) Dierenbescherming (1) dierenleed (1) dierenwelzijn (4) digestaat (1) dood (1) drogredenen (1) duister (1) duurzaamheid (8) economie (3) Eemshaven (3) EHS (6) ekoproducten (4) elektriciteitscentrale (1) energiebeleid (1) energiecentrales (2) energieneutraal (1) exoten (1) export (1) fairtrade (1) faunabeheereenheid (1) faunapassage (1) fiets (1) film (2) flora- en faunawet (2) fluster en duster (1) forum (5) foto's (1) ganzenoverlast (3) gaswinning (2) geldmodel (1) geldverspilling (1) gevaarlijke stoffen (1) gewasbescherming (2) Gezinsbode (3) GGD (1) globalisering (1) Greenpeace (1) groene stroom (2) grondwater (1) hazen (2) heling (1) hengelsport (2) honden (1) incidenten (1) inzamelen (1) jacht (5) jagen (3) jongeren (1) kaart (1) kabelbaan (1) kiekendief (1) klimaat (3) koeien (1) kolen (3) Koningslaagte (3) kosten (1) kwik (1) landbouw (2) leefbaarheid (1) lelies (1) LTO (2) maaibeheer (1) malaria (1) Meerstad (2) megastallen (10) meldpunt (1) melkveehouderij (10) mestkelder (1) mestoverschot (2) mestvergisters (1) metam natrium (1) MFG (1) milieu (5) milieudefensie (1) Milieudienst (1) Milieufederatie (4) muskusratten (5) N33 (1) nacht (1) natuur (5) opvang (1) overlast (1) papier (1) piepschuim (1) plastic (2) politiek (2) POP (6) proef (2) proefdierlaboratorium (1) prooidieren (1) protest (1) Provinciale Staten (6) PvdD (14) ramp (1) ree (1) regionaal (1) regiotram (6) respect (1) roofdieren (1) RUG (1) schade (1) scharreleieren (1) soja (1) Staatsbosbeheer (1) stad Groningen (5) stadjerspas (1) station (1) straatvuil (1) subsidie (1) supermarkt (1) therapie (1) toekomst (1) toerisme (1) tram (2) Transition Town (2) trein (2) uitstoot (1) varkens (1) vegetarisch (1) vergiftiging (4) vergunning (1) verjaagmethode (2) verkiezingen (3) verspilling (2) vervuiling (3) vispas (1) visserij (1) vleermuis (2) vlees (1) vleesconsumptie (1) vleesvervangers (1) voeding (5) voetafdruk (1) VOKO (3) vossen (4) vuurwerk (2) wasbeer (1) waterschap (4) waterwoeler (1) weblog (1) wedstrijd (1) wegaanleg (2) weidegang (2) weidevogels (3) wethouder (1) WHO (1) wild (1) windhandel (1) WOB (1) zeearend (1) Zembla (1)

Zoeken

  Web milieugroningen.blogspot.com